En basit tanımıyla beyin damarlarında daralma, büzülme anlamına gelen vazospazm beyin kanaması sonrası gelişen bir durumdur. Kanama sonucu hasar görmüş beyin damarları sürekli kasılabilir, bunun sonucunda da ilgili damar daralabilir. Vazospazm aynı zamanda proliferatif bir anjiopatidir. Yani damar duvarı sadece kasıldığı için sadece daralmamış aynı zaman da kalınlaşmıştır da. Bu olgu nihayetinde bazı beyin damarlarının yeterince beslenememesine yol açar.

Beyin kanaması ciddi bir durumdur ve birçok hasta maalesef daha hastaneye ulaşmadan yaşamını kaybeder. Ancak bazı hastaları tedavi etme şansımız olur. Burada kanamadan ne kadar süre sonra hastaya müdahale edildiği oldukça önemlidir. Hasta ameliyata alınır. Beyindeki fazla kan tahliye edilir, kanamaya neden olan faktör kapatılır. Hastaların bir bölümü yaşama tutunmuştur. Burada artık bir diğer önemli soru sorulmaya başlar. Hastada herhangi bir fonksiyon kaybı oldu mu? Beyin kan akışının son derece fazla olduğu bir organdır. Öyle ki, beyin damarlarını beslemek için kalpten çıkan kanın 4’te birinin beyne gitmesi gerekir. Beyin damarlarına yeterince kan gitmediğinde yani bu damarlar beslenemediğinde hastada bazı fonksiyonel sorunlar söz konusu olabilir. Bu nedenle kanamada beynin ne derecede hasar almış olduğu son derece önemli bir sorudur.

İşte bu hasarlardan biri de vazospazmdır. Özellikle büyük damarları etkileyen kanamalardan sonra ortaya çıkan vazospazm beyin kanaması geçiren hastaların yaklaşık yüzde 70’inde görülür. Vazospazm hızlı bir şekilde kendini gösterir. Kanamadan sonraki ilk 2 hafta içinde ortaya çıkar. Öte yandan her hastada damardaki büzüşmenin şiddeti aynı olmaz. Bazı hastalarda kan akışı ciddi anlamda azalmışken, bazılarındaki sorun tolere edilebilir seviyelerdedir. Vazospazm oluşan hastaların ortalama dörtte birinde sorun ciddidir. Çeşitli oranlarda fiziksel engellilik oluşabilir. Bu hastaların bir bölümünde de yaşam kaybı söz konusu olabilir. Yaşamına devam eden, fiziksel bir engeli de olmayan bazı hasta gruplarında ise psikolojik, duygusal veya karakterle ilişkili bazı değişiklikler izlenebilir.

Vazospazmın Nedeni

Vazospazm beyinde gelişen bir dizi olay sonucunda ortaya çıkan bir olgudur. Bir hastanın beyninde anevrizma varsa ve bu anevrizma yırtılıp hastada subaraknoid kanamaya yol açmışsa, kanamanın olduğu damarlarda fazla kan birikip, ilgili damarı daraltabilir ve kanamanın etkilediği damarlara yeterince kan gitmeyebilir. Bu durumda beynin beslenmesiyle ilgili sorunlar gündeme gelebilir. Nihayetinde de vazospazm dediğimiz durum ortaya çıkabilir. Durumun ne derece şiddetli olduğunu görmek için BT, MR, anjiyografi, doppler gibi tanı araçlarına başvurmak gerekebilir.

Vazospazm Tedavisi

Beyin kanaması geçiren hastaya yapılan ilk tedavi, kafatası içinde biriken fazla kanı tahliye etmek ve yırtılmış, kanayan anevrizmayı kapatmaktır. Hastada vazospazm oluştuğunda ise buradaki tedavi prensibi beyne daha fazla oksijen, kan gitmesini sağlamaya yönelik olur. Ağızdan alınan veya anjiyografi ile doğrudan damara verilen ilaçlara başvurulabilir. Daralmış beyin damarını genişletmek için balon anjiyoplasti gibi uygulamalar da düşünülebilir.

Vazospazm yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

Beyne pıhtı atması vücudun herhangi bir bölgesinde oluşmuş bir pıhtının kan yoluyla beyne ulaşması sonucu beyin kanamasına veya beyinde damar tıkanıklığına yol açmasıdır. Ayrıca beyin içinde beyni besleyen atardamarlar üzerinde de bir pıhtı oluşabilir.  Bu pıhtı da beyin damarlarında tıkanıklık oluşturabilir ya da kanayarak beyin kanamasına yol açabilir. Yani beyne pıhtı atması hem beynin kendi içinde oluşan bir pıhtıdan kaynaklanabilir hem de vücudun başka bir yerinde (genellikle boyun) oluşmuş pıhtının beyne ulaşması sonucu görülebilir. Neticede hastanın beyni sağlıklı bir şekilde kanlanamaz, beyin yeterince oksijen alamaz ve beslenemez. Hasta inme geçirir. İnmenin en önemli sonucu ise felçtir.

Beynin beslenmesi atardamarlarda oluşmuş bir pıhtı nedeniyle sekteye uğrarsa bu duruma trombotik inme, başka yerde oluşan bir pıhtının beyne ulaşması ve beyne giden kanı engellemesi sonucu oluşan tabloya ise embolik inme adı verilir.

Beyne Pıhtı Atmasının Nedenleri

Beyne pıhtı atmaları sıklıkla kalp ve boyun damarlarından kaynaklanır. Bu haliyle kalp hastalıklarının beyne pıhtı atmasında bir risk faktörü olduğu belirtilebilir. Örneğin bir ritim bozukluğu hastalığı olan atriyal fibrilasyon olgularında kalp kasları düzenli kasılamayabilir, kalpte kan birikebilir ve pıhtı oluşabilir. Bu pıhtı beyne atabilir. İleri yaş, aşırı kilo, diyabet, yüksek kolesterol, sigara ve alkol kullanımı, bilinçsiz ilaç kullanımı, genetik yatkınlık gibi birçok neden beyne pıhtı atması riskini artırır. Cinsiyette bir risk faktörüdür. Beyne pıhtı atması erkeklerde daha sık görülür.

Beyne Pıhtı Atmasının Belirtileri

Beyne pıhtı atması sonucu beyinde hangi bölgenin ne ölçüde ve ne süreyle etkilendiğine göre bazı semptomlar gelişebilir. Bunlarda bazıları oldukça ciddi ve hayatidir. Bu nedenle böyle bir şüphe olduğunca en yakın acil servise başvurulmalıdır. Hastanın semptomları bir anda kötüleştiyse 112 aranmalıdır. Beyne pıhtı atmasının belirtileri nelerdir?

• Vücudun bir tarafında (el, kol, bacak vd.) uyuşma ve kuvvetsizlik
• Yürüme, konuşma ve anlama zorluğu
• Bilinç bulanıklığı

Bu belirtiler hem beyne pıhtı attığına ve beyne kan akışında aksama olduğuna hem de beyinde bir kanama meydana geldiğine işaret edebilir. Nihayetinde beyin ve sinir cerrahi uzmanınca istenen tomografi ve/veya MR taraması sonucu hastanın tanısı konur ve tedaviye başlanır.

Beyne Pıhtı Atması Tedavisi

Beyne pıhtı atmasının sonucu oluşan inme hayati bir durumdur. Yaşam kaybına ve engellilik durumuna neden olabilir. Bu nedenle hızlıca tedavi edilmesi gerekir. Uygulanabilen tedaviler şöyledir:

• Trombolitik Tedavi: Pıhtı eritici ilaçların hastaya uygulanmasıdır. İlk inme belirtileri ortaya çıktıktan sonraki 3-4 saatte uygulanırsa küçük pıhtılarda sorunu tek başına çözebilir.
• Mekanik Pıhtı Çıkarımı: İlaçlarla sorun çözülemiyorsa, girişimsel olarak damar yolundan girip beyne ulaşarak pıhtı çıkarılabilir.
• Karotid Endarterektomi: Beyne atan pıhtı en çok boyunda şah damarında yer alır. Burada bir darlık oluşmuş olabilir. Darlığın çıkarılıp ilgili noktaya stent takılması düşünülebilir.

Hasta hayati tehlikeye attıktan sonra bir felç tablosu söz konusuyla mutlaka rehabilitasyona başlamak gerekir. Burada alınacak fizik tedavi bazen yatarak da olabilir. Hasta robotik fizik tedavi araçlarından ciddi anlamda fayda görebilir.

Beyne Pıhtı Atması yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

Sakküler anevrizma ya da berry anevrizması. Sakküler anevrizma, beyin anevrizmasının en sık görülen türüdür. Her 10 beyin anevrizmasının yaklaşık 9’u sakküler tiptedir. Sakküler anevrizma beyin damarları üzerinde kese şeklinde olur. Genellikle beynin merkezi olarak bilinen willis poligonu üzerinde bulunur. Willis poligonu, beyindeki beş büyük kan damarının birleştiği alandır. Sakküler anevrizma da sıklıkla buradaki damarların dallarında oluşur.

Sakküler Anevrizma Nedir?

Sakküler anevrizma kese biçiminde olan, sık görülen ve genellikle beynin taban bölgesindeki büyük damarlarda oluşan bir beyin anevrizması türüdür. Anevrizma bu damarların çatallanma bölgesinde olur. Bu damarlarda daha fazla kan basıncı vardır. Bu basınç zamanla anevrizmanın oluşmasına neden olur. Damar duvarında baloncuk halinde anevrizma meydana gelir. Sakküler anevrizma yaş almayla birlikte geliştiği için yaşlı hastalar daha yüksek risk grubundadır.

Sakküler Anevrizma Belirtileri

Sakküler anevrizmalar küçük ebatlı olur. Patlamadığı sürece genellikle bir belirti göstermezler. Ancak bazıları bir nebze büyük olabilir ve beyin sinirlerine bası yapabilir. Sakküler anevrizmalar boyutlarına göre şöyle adlandırılır:

• Küçük 15 mm veya daha küçük
• Büyük 15 ila 25 mm arası
• Dev 25 ila 50 mm arası
• Süper dev 50 mm’den büyük

Patlamamış ancak görece büyük olan ve sinir dokularına bası yapan anevrizmalar şu belirtileri verebilir:

• Baş ağrısı
• Çeşitli göz ve görme problemleri; bulanık görme, çift görme, göz bebeklerinde büyüme, gözün arkasında ve çevresinde ağrı
• Uyuşma, hissizlik
• Konuşma bozukluğu

Sakküler anevrizma yırtılabilir. Yani reptüre olur. Bu durumda kanama başlar. Anevrizmadan çıkan kan beynin diğer bölgelerine yayılmaya başlar. Buna subaraknoid kanama denir. Acil hastaneye başvuru gerektiren hayati bir durumdur. Şiddetli belirtilerle de kendini gösterir. Nedir bu belirtiler?

• Patlama şeklinde gelen, daha öncekilere benzemeyen yoğunlukta bir baş ağrısı
• Bilinç kaybı, nöbet
• Mide bulantısı, kusma
• Nöbet
• Işığa aşırı duyarlılık
• Göz kapaklarında sarkma
• Boyun tutulması

Neden Olur?

Beyin damarlarında anevrizma oluşmasının çeşitli nedenleri vardır. Bunlardan en önemli üçü genetik, yaş ve cinsiyettir. Ailesinde anevrizma hastalığı olan, yaşlı ve kadın hastalar en önemli risk grubudur. Beyinde anevrizma riskini artıran unsurlar şöyledir:

• Kalıtsal özellikler
• Polikistik böbrek rahatsızlığı
• Yapısal olarak bozuk, anormal arter duvarı
• Ailede anevrizma öyküsü
• Tümörler, kafa travması ve diğer beyin hastalıkları
• Yüksek tansiyon
• Damar sertleşmesi
• Sigara kullanımı
• Uyuşturucu madde alımı
• Alkol bağımlılığı

Tanı

Sakküler anevrizmalarda MR görüntülemesi en önemli tanı yöntemidir. Vakaların önemli bir kısmında sadece MR ile kesin tanı koymak mümkün. Kimi olgularda BT ve Anjiyografiye de başvurulabilir.

Sakküler Anevrizma Tedavisi

Sakküler anevrizmanın tedavisi cerrahidir. Anevrizmanın yırtılıp yırtılmadığı tedavi akışını belirleyen önemli bir faktördür. Kişinin yaşı, gebelik durumu, aile geçmişi, genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar diğer kritik unsurlardır. Bu bilgiler doğrultusunda kişiye en uygun olan tedavi belirlenir ve yola çıkılır. Sakküler anevrizma tedavisinde uygulanan yöntemler şöyledir:

Klipleme

Tüm beyin anevrizmalarında en sık kullanılan yöntemdir. Ameliyat mikroskop eşliğinde gerçekleştirilir. Beyin cerrahı kafatasına açılan küçük bir pencereden anevrizmaya ulaşır. Anevrizmanın boynuna (damarla birleştiği noktaya) metal bir klips takar. Hem patlamış hem de patlamamış anevrizmalarda bu yöntem kullanılabilir.

Coilleme

Kasıktan damara girerek anevrizmaya ulaşmayı ve anevrizmanın içini doldurmayı hedefleyen bir tedavidir. Coil adı verilen bir maddeyle anevrizma doldurulur. Kan akışı kesilir. Yırtılma büyük ölçüde önlenir.

Stent Tedavisi

Bugün için en nadir uygulanan anevrizma tedavisidir. Anevrizmanın ana damarına stent takılmasını içerir. Böylece anevizmaya giden akışı azaltılır.

Sakküler anevrizmalar ölümcül müdür?

Bu sorunun cevabı anevrizmanın patlayıp patlamadığıyla ilgilidir. Anevrizma patlamadan yakalanır ve tedavi edilirse hastanın iyileşme oranı yüzde yüze yakındır. Ancak anevrizma patlarsa ve beyinde kanama olursa bu ciddi bir sağlık problemi olur. Anevrizması patlamış hastaların neredeyse yarısı yaşamını kaybeder. Sağ kalan hastalarda çeşitli engellilik durumları olabilir.

Sakküler Anevrizma yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

Beyinde damar tıkanıklığı konu olduğunda ilk bahsetmemiz gerek şey iki karotis ve birleştiğinde baziler arter adını alan iki vertebral arterin beynin kan ihtiyacını karşıladığıdır. Bu iki karotis arter aynı zamanda şah damarı olarak da adlandırılmaktadır. Bu iki şah damarı sayesinde beynimiz kanlanır. Düşünme, konuşma, hareket etme gibi eylemlerimiz beynin kanlanmasıyla olur. Ayrıca kişiliğimiz ve duyusal becerilerimizde beynin kanlanması ile ortaya çıkar. Ancak aynı kalp damarlarında olduğu gibi bu iki damarda da yağ ve kolesterol kaynaklı plaklar oluşabilir. Beyinde damar tıkanması olur.

Beyin damar tıkanıkları sadece karotis arterlerde değil, orta serebral, vertebral ve baziler arterlerde de görülebilir. Neticede damarlar daralır veya tamamen tıkanır. Beyne giden kan akışı sekteye uğrar. Hatta tamamen durur. Beyin damar tıkanıklığı geçici iskemik atağa veya iskemik inmeye neden olur.

Beyin Damar Tıkanıklığı Nasıl Olur?

Beyin damarında gelişen darlık veya tıkanıklık 3 farklı yolla oluşabilir ve inmeye neden olabilir.

• Arterde biriken plak zaman içinde arteri ciddi ölçüde daraltır. Beyne giden kan akışı azalır. Damar tamamen ya da kısmen tıkanır.
• Biriken plak, arter duvarını deforme eder ve o bölgede kan pıhtısı oluşumuna neden olur. Bu da beynin düzgün çalışması için ihtiyacı olan kanı almasını olumsuz etkiler.
• Arterde oluşan plak sertleşir, kopar ve parçaları aşağı yönde hareket eder. Küçük damarlardan birini tıkar. Beyne giden kanı keser.

Geçici İskemik Atak Nedir?

Geçici iskemik atak, inmenin görece daha masum bir türüdür. Beyin damaları tamamen değil, bir süreliğine tıkanır. Bu tıkanma esnasında hastanın görme kaybı, bağ ağrısı, kol ve bacakta uyuşma gibi şikayetleri olur. Ancak bu şikayetler 5-10 dakika sürer ve kendiliğinden geçer. Geçici iskemik atak, kişide kalıcı bir sakatlık bırakmaz.

İskemik İnme Nedir?

Beyni besleyen damarlardan birinin tıkanması sonucu kişinin konuşma, hareket etme, görme, duyma, hissetme, hafıza gibi farklı bilişsel fonksiyonlarından biri veya birkaçını kaybetmesidir. Acil tıbbi tedavi gerektiren bir durumdur.  Atardamardaki tıkanıklığın süresi, kritik seviyeyi aşarsa hasta yaşamını kaybedebilir veya kalıcı bir engellik hali oluşabilir.

İskemi Nedir?

İskemi, bölgesel kansızlık anlamına gelir. Yunanca ischo (geri durmak) ve haima (kan) sözcüklerinden oluşur.  Vücudun belirli bir noktasına giden kan akışı kesildiğinde, o bölgedeki dokular metabolik hızlarını düşürür ve depolanmış besinlerini kullanarak canlılığını korumaya çalışır. Durmak bilmeden çalışan iki organımız beyin ve kalp için bu süre dakikalarla sınırlıdır.

Beyin Damar Tıkanıklığı Belirtileri

Beyin damar tıkanıklığı belirtileri yüz, kol ve bacaklarda uyuşma, hissizlik, kuvvet kaybı olarak sıralanır. Konuşmanın bozulması veya konuşamama da bir diğer ciddi belirtidir. Semptomların şiddeti hastanın iskemik inme mi yoksa geçici iskemik inmemi geçirdiğine göre değişir. Beyinde damar tıkanıklığının belirtileri şöyledir:

• Yüz, kol ve bacaklarda his ve kuvvet kaybı (vücudun bir yarısında olur)
• Dudak kayması
• Konuşamada güçlük çekme, aniden gelen pelteklik, kelimeleri söyleyememe veya hiç konuşamama
• Anlama güçlüğü
• Bulanık görme, görme kaybı, çift görme
• Baş ağrısı
• Baş dönmesi, dengesizlik hissi
• Bilinç kaybı
• Bulantı ve kusma
• Epilepsi nöbetleri
• Bellek sorunları
• Duygu durumunda karmaşa

Beyinde Damar Tıkanıklığı Neden Olur?

Yaşlanma, kalp hastalıkları, yüksek kolesterol, sigara tüketimi ve beynin kendi damarlarında oluşan hastalıklar beyinde damar tıkanıklığına neden olabilir. Beyinde damar tıkanıklığı nedenlerinden bazıları şöyledir:

• Beyin damar hastalıkları
• Yaşlılık
• Enfeksiyonlar
• Beyin tümörleri
• Hipertansiyon
• Obezite
• Diyabet
• Kalpte ritim bozuklukları
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Yüksek kolestrol düzeyi
• Bazı konjenital hastalıklar

Tanı

Beyinde damar tıkanıklığı ile inme tablosu gelişen hastalara acil müdahale edilmesi gerekir. Doppler ultrasonografi, BT ya da MR ile şah damarı tıkanıklığının tanısı konulabilir.

Tedavi

Beyin damar tıkanıklığı tedavisinde farklı tedavi yaklaşımları mevcuttur:

İlaç tedavisi: Ağızdan alınan ilaçlar veya doğrudan damar içine verilebilen ve damardaki pıhtının çözülmesini amaçlayan ilaçlar kullanılabilir.

Cerrahi: Beyinde damar tıkanmasına ne sebep olduysa, ona yönelik cerrahi işlem yapılabilir. Örneğin hastanın şah damarı tıkandıysa, karotis arterde biriken plak dokusu ameliyatla tedavi edilebilir. Ameliyatla çene seviyesinden küçük bir kesi yeri açılır ve plak parçası vücut dışına çıkarılır.

Nöroradyolojik Girişimler:  Damardan vücut içine girilerek yapılan trombektomi (pıhtının çıkarılması) ve tromboliz (pıhtı eritme) işlemlerine de başvurulabilir.

Beyinde Damar Tıkanıklığı Nedir? yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

Kavernom nedir ve kavernom neden kanar ? Kavernomlar beynin damarsal hastalıklarından biridir. Aynı AVM gibi bir damar yumağı problemidir. Ancak AVM’lere göre daha az görülür ve daha az tehlikelidir. Yine de her zaman yırtılma ve kanama riskini taşırlar. Bu haliyle yaşamı tehdit ederler. Yapı olarak da küçüktürler. İnce damarlı ve sıkı bir şekilde sarmalanmıştır. Görünüş olarak böğürtlen meyvesine benzerler.

Kavernom Nedir?

Kavernom, beyinde oluşmuş anormal bir damar yumağıdır. Konjenital (doğumsal) bir sorundur. Birbirine sıkı sıkıya bağlanmış ince duvarlı küçük yapılardır. Ortalama 1 cm büyüklüğündedirler. 3 cm çapında kavernomlarla karşılaşmak da mümkündür. Oldukça sınırlı da olsa literatürde 10 cm boyutunda dahi kavernomlar mevcuttur. Bunlara dev kavernom (giant cavernous malformations) adı verilir. Dünyada yaklaşık 20 milyon kavernom hastası olduğu düşünülmektedir.

Kavernom Belirtileri

Kavernom belirtileri kendini en sık beyin kanamalarıyla gösterir. Beyin kanamasına bağlı hastada baş ağrısı, bulantı, kusma olabilir. Diğer belirtilerse şöyledir:

• Baş ağrısı (beyin kanamasından bağımsız)
• Epilepsi nöbetleri
• Oluştuğu bölgeye bağlı olarak çeşitli sinirlere baskı yapabilir. (Kavernomlar en sık beynin merkezi sinir sistemi bölümü olan serebrumda gelişir)
• Şuur bulanıklığı
• Baş dönmesi
• Dengesizlik

Kavernomlarla genel olarak şiddetli, geçmeyen bir baş ağrısının altında yatan nedeni araştırırken veya tesadüfen karşılaşırız.

Nedenleri

Beyinde oluşan damar yumakları (hem AVM hem kavernom) doğuştan gelen bir sorun olarak değerlendirilir.

Tanı

Kavernom tanısında başvurulan görüntüleme yöntemi MR’dır. AVM’nin aksine kavernomda beyin anjiyografisine gerek yoktur.

Kavernomlar ve Riskleri

Kavernomlar beyindeki anormal damar yumaklarıdır. Yaşamı tehdit ederler. Damar yumağının boyutu zaman içinde büyüyebilir. Kavernomların damar yapısı zayıftır.  Yırtılabilir, kanayabilir. Yaşamın herhangi bir anında beyin kanamasına neden olabilir. Yapılan bazı çalışmalar her yıl kavernomların %0.5’inde kanama meydana geldiğini belirtmektedir.

Kavernom kanamaları sızıntı şeklinde olur. Beynin içine yayıldıkça epileptik nöbetler ortaya çıkabilir.

Kavernom Neden Kanar

Aynı AVM gibi kavernom da genç yaşta yırtılmaya meyil eder. Kavernomun yırtılma riskini artıran en önemli etkenlerden biri gebeliktir. Bu nedenle kavernom tespit edilen anne adayı genç kadınların gebe kalmadan önce tedavi olmaları önerilir.

Spor yapmanın kavernomların yırtılma riskini artırıp arttırmadığı konusunda yakın zamanda yapılan bir çalışma, temassız ve beyinde basınç değişikliği yaratmayan sporlarda bir risk artışının olmadığını göstermiştir. Beyin basıncını değiştiren (dağcılık, scuba diving) ve temaslı sporlarda ise böyle bir veri yoktur.

Kavernom Tedavisi

Kavernom tedavisi için üç seçeneğimiz vardır: izlem, ameliyat ve gamma knife. Tedavide altın standart cerrahidir. Kavernom ameliyatı mikroskop eşliğinde yapılır. AVM ameliyatıyla kıyasladığımızda görece daha kolay ve riski düşük bir işlemdir. Bunun nedeni kavernomların yapısıyla ilgilidir. Kavernomlar daha küçük ve toplu yapılardır. Atardamar ve toplardamarla bir ilişkisi yoktur. Mikrocerrahi yöntemle kavernom beyinden çıkarılır ve hasta damar yumağından kurtularak yaşamına devam eder.

Hangi durumlarda kavernom ameliyatı uygulamak gerekir?

• Epileptik nöbetlere neden oluyorsa
• Beyinde bir baskı oluşturuyorsa
• Kavernom bir kere kanamış, takip önerilmiş ancak sonra tekrar kanadıysa (Bir kez kanayan bir kavernomun yeniden kanama riski %4 ila %25 arasıdır)
• Büyüyorsa
• Beyin sapı gibi riskli bir bölgedeyse (Beyin sapı kavernomları az görülür, ancak kanadığında hayatı tehdit eder. Cerrahi açıdan da zorlu bir bölgedir.)

Çeşitli nedenlerle kavernom ameliyat edilemiyorsa, müdahale etmesi riskli bir konumdaysa (beyin sapı gibi) sınırlı sayıdaki olgularda gamma knife radyocerrahisi değerlendirilebilir. Kavernomu oluşturan yapılarda fibrozis (kalınlaşma) sağlanır. Kanama riski ortadan kaldırılır. Ancak damar yumağı hastanın beynindeki varlığını sürdürür.

Her kavernomun ameliyat edilmesi de gerekmez. Kavernomlar en sık 20-40 yaş arasında yırtılır ve kanar. Hastanın yaşı ilerlemişse ve kavernom da tesadüfen tespit edildiyse ameliyat yerine yıllık MR taramasıyla hastayı izlem altında tutmak tercih edilebilir.

Kavernom ve AVM arasındaki fark nedir?

• AVM’de atardamar ve toplardamar iç içedir. Kavernomda değildir.
• AVM’nin içinde gezen kan miktarı yüksek ve basınçlıdır. Kavernomda ise tam tersidir. Bu yüzden kavernomun yırtılması sonucu oluşan kanama sızıntı halindedir.
• AVM’nin yırtılma ve kanama riski kavernomdan daha yüksektir.
• İkisinde de hayati risk vardır. Ancak AVM hayatı daha çok tehdit eder. Bunun nedeni, içindeki kanın çok daha hızlı akmasıdır.

Kavernom Sık Sorulan Sorular

Hastalarımızın kavernom hastalığı hakkında sık sordukları sorulara yanıt verdik.

Kavernom tehlikeli midir?

Kavernom, beyindeki anormal damar yumaklarıdır. Yırtılma ve kanama riski olduğu için tehlikeli olarak kabul edilir. Kafatası içinde ortaya çıkan tüm hastalıklar tehlikelidir. Ancak tehlike düzeyi hastalığın ne olduğuna, kişinin yaşına, aile öyküsüne, yaşam biçimine ve genel sağlık durumuna göre değişir. Kavernom beyindeki damarlarla ilişkili bir hastalıktır. Yaratacağı en önemli tehlikeli bu damarlarda bir kanama olması ve kişinin beyin kanaması geçirmesidir.

Kavernom tedavisi nedir?

Kavernom tedavisi beyindeki anormal damar yumağının çıkarılmasına dayanır. En sık uygulanan tedavi kavernomun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Bunun yanında uygun vakalarda Gamma Knife radyocerrahisinden de faydalanmak mümkündür.

Kavernom tümör mü?

Hayır. Kavernom bir beyin tümörü değildir. Beynin damarsal bir hastalığıdır.

Beyinde kavernom ne demek?

“Beyinde kavernom var” ya da “Beyinde kavernöz malformasyon var” cümlesi beyin damarlarınızda böğürtlene benzeyen, şişkinleşmiş, ince damarlı ve sıkı bir şekilde sarmalanmış anormal bir damarsal yapının olduğunu ifade eder.

Kavernom baş dönmesi yapar mı?

Baş dönmesi kavernomların belirtilerinden biridir. Kavernomun beynin hangi bölümünde yerleştiğine göre baş dönmesinin şiddeti artabilir. Örneğin beyincikte yerleşen kavernomlarda denge kaybı, baş dönmesi ve yürüme bozukluğu gibi semptomlar daha yoğun olur.

Kavernom küçülür mü?

Kavernomlar zaman içinde büyüyebilir, küçülebilir ya da sabit kalabilir. Ancak tamamen küçülüp yok olması mümkün değildir.

Kavernom ameliyatı olanların yorumları nedir?

Kişinin kavernomu yırtıldığında (kanadığında) baş ağrısı, şuur bulanıklığı, epilepsi gibi semptomları olur. Tedavi edilmesi gerekir. Semptomları ortadan kalkan hastaların yorumları oldukça olumludur. Öte yandan kavernom henüz kanamamış da olabilir. Ancak tanısı konulmuştur. Bu durumda kavernomun konumuna ve patlarsa ortaya çıkaracağı risklere bağlı olarak ameliyatı gerçekleştirilir. Olası hayati riskler ortadan kalkacağı için kavernom ameliyatı olanların yorumları oldukça olumludur.

Kavernom öldürür mü?

Evet, ama nadir… Kavernom nedenli beyin kanamaları genellikle yavaş olur ve sızıntı şeklindedir. Hatta bazen bir semptom dahi göstermez ve hasta tarafından fark edilmez. Ancak kavernomun boyutuna ve konumuna bağlı olarak daha tehlikeli bir hal alabilir. Örneğin nadir görülen beyin sapı kavernomları yüksek risk içerir. Kanadığı takdirde yaşam kaybına dahi neden olabilir.

Kavernom tekrarlar mı?

Bir kere kanamış bir kavernomun her zaman yeniden kanama riski vardır.  Yapılan bazı çalışmalarda bu riskin %4 ila %25 arasında olduğu bildirilmiştir.

Kavernomun ilaçla tedavisi mümkün mü?

Günümüzde kavernomun ilaçla tedavisi mümkün değildir. Tedavide altın standart cerrahidir. Bazı olgularda Gamma Knife radyocerrahisinden de yararlanılabilir.

Kavernom tedavi edilmezse ne olur?

Bazı kavernomlar için en iyi seçenek izlemdir. Kişiye herhangi bir tedavi uygulanmaz. Ancak kavernom kişide ağır semptomlara yol açmışsa ya da beyinde riskli bir konumdaysa tedavisi önerilir. Tedavi edilmediği takdirde kişinin şikayetleri devam eder. Kavernomun konumuna ve büyüklüğüne bağlı olarak yaşamı tehdit edecek sorunlar söz konusu olabilir.

Kavernom ameliyatı kaç saat sürer?

Kavernom ameliyatı genellikle 1 ila 2 saat arası sürer.

Kavernom Ameliyatlarımız

Referanslar

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32147026/
• https://www.nhs.uk/conditions/cavernoma/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2588260/

Kavernomlar Nedir? Riskleri ve Tedavisi yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

AVM hastalığı ya da Arteriovenöz Malformasyon. AVM, beyinde yerleşmiş bir damar yumağıdır. Hastada beyin kanaması başta olmak üzere sara nöbeti, baş ağrısı, görme kaybı gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte konjenital bir sorun olduğu düşünülmektedir.

AVM Hastalığı Nedir?

Sağlıklı bir damar sisteminde atardamar ile toplardamar ince kılcal damarlar ile aralarında bağlantı kurar. Kılcal damarlar vücudumuzdaki bütün doku ve hücrelere kanı ulaştırma görevini yapar. Bunlar besleyici damarlardır. Arteriovenöz Malformasyon’da bu damarlar olması gereken yerde değil, bir yumak halinde atardamar ve toplardamarla iç içedir. Doğumsal bir hastalık olmasına karşın ilk bulgularını 20 yaş civarında verir. AVM hastalarının büyük bir kısmına 20-40 yaş arasında tanı konur. Ülkemizde yaklaşık 40 bin AVM hastası olduğu düşünülmektedir.

Belirtileri

AVM’lerin büyük bir kısmı bir beyin kanamasına, nöbete ya da bir beceri kaybına (göz, işitme gibi) neden olmadan önce belirti vermez. Doktor bazı hastalarda çok şiddetli olan baş ağrılarından şüphelenerek beyin MR’ını görmek ister. Görüntüleme sonucunda tesadüfen bir AVM ile karşılaşabilir. AVM’lerin gösterdiği belirtiler şöyledir:

• Baş ağrısı
• Kulak çınlaması
• Bulantı, kusma, denge bozukluğu (AVM yırtılıp beyin kanaması gerçekleştiğinde)
• Sara Nöbeti (Epilepsi)
• AVM’nin beyinde oluştuğu bölgeye göre bazı sorunları: vücudun bir tarafında kuvvetsizlik, uyuşma, dengesizlik, konuşma bozukluğu, bunama vd.

Nedenleri

Arteriovenöz malformasyonların oluşma nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak beyinde damar yumağı oluşumunun anne karnında bebeğin gelişimi esnasında meydana geldiği bilinmektedir. Buna karşın kalıtsal bir hastalık değildir.

AVM Hastalığı Tanı

Neredeyse tüm beyin hastalıklarında olduğu gibi en önemli tanı kaynağımız MR taramasıdır. Ayrıca BT çekimine de başvurmak gerekebilir. Hastada AVM olup olmadığını gördükten sonra, tedavi planlaması için hastaya beyin anjiyosu yapılır. Damar içinden vücut içine girip beyin damarlarına boyalı bir madde gönderilir. Damar yumağının hacmi ve konumu en net şekilde görüntülenir.

Riskleri

Arteriovenöz malformasyonlarda bulunan damarların yapısı zayıftır, dayanıklılığı azdır. Öte yandan tansiyon basıncı ve nabız atışı neticesinde bu damarların içinden geçen kan akım hızı yüksek ve kan hacmi de fazladır. AVM’ler zaman içinde büyümeye de meyillidir. Bu nedenlerle yaşam boyunca damar yumağının kanama riski söz konusudur. Yapılan bazı çalışmalar her yıl AVM’lerin %2-4’ünde kanama meydana geldiğini belirtmektedir. Bu kanama sonucunda da hastada felç, koma ve hatta yaşam kaybı söz konusu olabilir.

AVM genç yaşlarda yırtılmaya daha çok meyil eder. Çeşitli faktörler bu riski artırır. Bunlardan en önemlisi de gebeliktir. Hamile kalan anne adaylarında çeşitli hormonal değişiklikler sonucu AVM’nin yırtılma riski artar. Bu nedenle AVM’si olan kadınlara tedavi olmadan hamile kalmamaları tavsiyesinde bulunuruz.

AVM Hastalığı Tedavisi

AVM kişiye çoğu zaman gündelik yaşamında bir sorun yaratmaz. Bu haliyle AVM’ye müdahale edip etmeme konusunu her hastanın kendi özel durumuna göre değerlendirmek gerekir. Ancak özellikle genç yaşlarda AVM ile karşılaştıysak bunu tedavi etmek isteriz. Çünkü yaşamın herhangi bir safhasında bu AVM yırtılabilir ve hasta beyin kanaması geçirebilir. Bu senaryoda beyin ciddi manada hasar görür, yaşam kaybı gündeme gelir. Arteriovenöz malformasyonları tedavi ederken elimizde bugün için 3 güçlü tedavi seçeneği vardır.

Cerrahi

AVM tedavisinde önceliğimizdir. Ameliyat mikroskobik olarak yapılır. Beyinde açılan bir delikten damar yumağına ulaşır ve vücut dışına çıkarırız. Bu ameliyatta damar yumağını tamamen temizlemek gerekir. Ameliyat esnasında sağlıklı beyin dokularına müdahale etmemek adına nöromonitörizasyon ile anlık kontrol sağlanır. Yumak çıktıktan sonra beyinde bir kanama olup olmadığını kontrol ederiz. Her şey yolundaysa kesi yerini kapatarak ameliyatı tamamlarız. Deneyimli bir beyin cerrahı tarafından yapıldığında oldukça yüksek bir başarı oranına sahiptir.

AVM beynin sessiz ve yüzeyel bölgelerinde ise cerrahi tedavi daha rahat ve güvenle yapılır. Ancak kimi olgularda damar yumağı görme, işitme veya denge mekanizmasını sağlayan sinirlerle yakın olur. Bu gibi durumlarda diğer tedavi yöntemlerini de düşünmek gerekir.

Gamma Knife

Gamma Knife beyin cerrahisinde kullandığımız üstün bir sağlık teknolojisidir. En sık beyin tümörlerinde kullanılmakla birlikte AVM’lerde de sık kullanılır. Arteriovenöz malformasyona Gamma Knife uygulamak için damar yumağının 3 cm’den büyük olmaması gerekir. Ayrıca AVM’de Gamma Knife tedavisi uzun soluklu bir süreçtir. Tedavi süreci 3 yılı bulabilir. Ancak bu dezavantajlarının yanında oldukça önemli avantajları da vardır:

• Cerrahi olarak müdahale etmenin çok riskli olduğu olgularda önemli bir tedavi seçeneğidir.
• Hastaya bir ağrı sızı vermez.
• Yatış gerektirmez.

Gamma Knife Hakkında Daha Fazla Bilgi

Endovasküler tedavi

Kullanım alanı oldukça kısıtlı olsa de endokasküler tedavi de seçeneklerimizden biridir. Damar yolundan vücut içine girerek beyne ulaşılır.  Damar yumağı çeşitli maddeler ile tıkanır. Gelecekte bir kanamaya neden olmasının önüne geçmeye çalışılır. Ancak damar yumağı hastanın beyninde kalmaya devam eder.

AVM Sık Sorulan Sorular

Hastalarımızın AVM hastalığı yani arteriovenöz malformasyon hakkında sık sordukları sorulara yanıt verdik.

AVM nerede olur?

AVM ile en sık beyinde karşılaşırız. Bunun yanı sıra omurilikte ve yüzde de AVM izlenebilir.

AVM tehlikeli midir?

AVM, genellikle beyinde oluşan anormal bir damar yumağıdır. Beyin kanamasına ve yaşam kaybına yol açma riski taşıdığı için doğal olarak tehlikeli bir hastalık olarak nitelendirilir. AVM olgularında, atardamar ve toplardamar iç içedir. Bu damarlar içinden geçen kan akışı hızlanabilir, damar içi basınç artabilir. Damar duvarı yırtılabilir. Bu durumda hasta beyin kanaması geçirebilir.

AVM hastalığı tedavisi nedir?

AVM tedavisi beyindeki anormal damar yumağının vücut dışına çıkarılmasını içerir. En sık uygulanan tedavi AVM’nin mikrocerrahi teknikle dışarı çıkarılmasıdır. Bunun yanında özellikle yaşlı hastalarda veya AVM’nin beynin riskli bölgelerinde bulunduğu olgularda Gamma Knife radyocerrahisinden de faydalanmak mümkündür. Yine riskli olgularda girişimsel olarak damar yolundan vücuda girerek AVM’nin kapatılması da bir diğer tedavi yöntemidir. Bu işlem olası bir kanamayı engellemek için AVM’nin tıkanmasını içerir. Cerrahi dışı yöntemlerde damar yumağı dışarı çıkarılmaz. Uygun hastalarda ilk tedavi seçeneği ameliyatla AVM’yi vücut dışına çıkarmaktır. Zira, beyinde yer etmiş bir AVM’nin her zaman kanama riski vardır.

AVM tümör müdür?

Hayır. AVM bir beyin tümörü değildir. Beynin damarsal bir hastalığıdır. Ancak AVM aynı bir tümör gibi çevresindeki sağlıklı dokulara baskı yapabilir. Beynin fonksiyonel becerilerini sekteye uğratabilir.

Beyinde AVM hastalığı ne demek?

“Beyinde AVM var” ya da “Arteriovenöz malformasyon var” cümlesi beyin damarlarınızla ilgili bir hastalığı ifade eder. Normalde birbirleriyle kılcal damarlar ile bağlantı kuran atardamarlar ve toplardamarların doğrudan etkileşimde olmasıdır. Kılcal damarın beynin bir bölgesinde tam olarak gelişmemesi ile atardamar ve toplardamarın iç içe geçmesi durumudur.

AVM baş ağrısı yapar mı?

Evet yapar. Beynin diğer tüm hastalıkları gibi AVM hastalığında da baş ağrısı izlenebilir. Ancak baş ağrılarının yüzlerce farklı nedeni vardır. Öte yandan hastanın sürekli başı ağrıyorsa mutlaka Beyin MR taraması yapmak ve beyinde bir hastalık olup olmadığını ortaya koymak gerekir. Zira AVM’ler her zaman belirti de vermez. Tesadüfen ortaya çıkabilir. Baş ağrısının yanı sıra nöbet geçirme, görme sorunları, baş dönmesi, hafıza problemleri ve bilişsel sorunlar da AVM’nin birer belirtisi olabilir.

AVM küçülür mü?

Genellikle hayır. Bazı AVM’ler yaşam boyu aynı ebatta kalırken, bazıları yavaş yavaş büyüyebilir.

AVM ameliyatı olanların yorumları nelerdir?

AVM’si yırtılmış ve beyin kanaması tablosu oluşmuş bir hastada acilen kanamanın durdurulması ve mümkünse AVM’nin çıkartılması gerekir. Ciddi bir beyin hasarı gelişmeden bu hastaları tedavi etmek isteriz. Öte yandan AVM henüz kanamadan da tedavi edilebilir. Hasta ameliyat içi uygunsa, AVM de cerrahi olarak çıkarılması elverişli bir bölgedeyse ameliyatın başarı oranı yüzde yüze yakındır. AVM’nin beyinden başarıyla çıkarılmasıyla birlikte kişinin yaşamını ne zaman tehdit edeceği bilinmeyen bir sorun ortadan kaldırılmış olur. Bu grup hastaların AVM ameliyatı yorumları oldukça olumludur.

AVM öldürür mü?

Evet, ama nadir… Her AVM kanamaz. Kanayan her AVM ölüme ya da beyin hasarına yol açmaz. Hatta bazı kanamalar basit bir sızıntı şeklinde olur ve hasta bunu fark etmeden kendiliğinden geçer. Öte yandan bazı olgularda AVM ciddi bir beyin kanamasına yol açabilir. Hastaya zamanında müdahale edilmezse yaşam kaybı söz konusu olabilir.

AVM hastalığı tekrarlar mı?

Bir kere kanamış bir AVM’nin her zaman yeniden kanama riski vardır. Yapılan çalışmalarda daha önce kanamış bir AVM’nin kanamamış olana göre 9 kat daha fazla kanama riski olduğu bildirilmiştir.

Her AVM kanar mı?

Hayır. Her yıl tüm AVM’lerin yüzde 2 ila 4’ünün kanadığı bildirilmiştir.

AVM’nin ilaçla tedavisi mümkün mü?

Günümüzde AVM hastalığının ilaçla tedavisi mümkün değildir.

AVM tedavi edilmezse ne olur?

Her AVM tedavi edilmez. Bazı hastaları sadece takip etmek daha uygundur. Ancak örneğin daha önce AVM’si kanamış bir hastadan bahsediyorsak bu AVM’yi tedavi etmek düşünülmelidir. Ayrıca AVM hastada önemli semptomlara yol açıyorsa ya da sadece genç bir hastadan bahsediyorsak AVM’nin tedavisi öncelenebilir. Her hastanın tedavisi kendi özel durumuna göre belirlenir.

AVM hastalığı inmeye neden olur mu?

Evet. Kanamaya bağlı oluşan inmelerin yüzde 2’sinin nedeni kanayan bir AVM’dir.

AVM ameliyatı kaç saat sürer?

AVM ameliyatları 1 ila 4 saat arası sürer. AVM’nin konumu, büyüklüğü, AVM’nin kanayıp kanamaması cerrahinin süresini değiştiren unsurlardır.

Oluşturma Tarihi: 16.11.2021

Güncelleştirme: 20.12.2022

AVM Hastalığı yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

Beyin, vücudun tüm fonksiyonlarından sorumludur.  Görebileceği herhangi bir zarar vücutta dramatik etkilere yol açabilir. Bu tehlikelerden korunması için kafatası ile çevrelenmiştir. Ancak yine de kafaiçi basınç artışı ve ciddi travmalar ile karşılaştığında zarar görebilir. Beyin kanaması da beyne zarar verme verme potansiyeli olan hayati ve hızlıca tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır.

Beyin Kanaması Nedir?

Kafatasının içinde meydana gelen kanamalardır. Kanama, beyin yüzeyinde ve beyin boşluklarında oluşabilir. Beyin kanaması her yaştan bireyde görülebilir. Ancak 50-60 yaş arası kişilerde beyin kanaması olgusu ile daha sık karşılaşırız. Beyin kanaması acil müdahale edilmesi gereken ciddi bir sağlık sorunudur. Vücutta işlev kayıplarına ve ölümlere neden olabilmektedir.

Kanama iki nedenle oluşabilir; spontan ve travmatik. Spontan beyin kanamaları beynin kendisi ile alakalıdır. Beynin spesifik bir bölgesinde olur. Örneğin beyin damarından oluşan bir anevrizmanın patlaması sonucu spontan beyin kanaması ortaya çıkabilir. Travmatik beyin kanaması ise kaza ve yaralanmalar sonucu oluşur. Beynin tamamına etki eder. Trafik kazaları ve yüksekten düşme travmatik beyin kanamasına en sık neden olan durumlardır.

Beyin Kanaması Belirtileri Nedir?

Tüm dünyada her yıl yaklaşık bir milyon kişinin beyin kanaması geçirdiği öngörülüyor. Acil tıbbi tedavi gerektirdiği için beyin kanamalarında erken tanı oldukça önemli oluyor. Bu nokta da hastaların bazı şüphe uyandıran belirtileri dikkate alması gerekiyor. Peki, beyin kanamalarında en sık görülen belirtiler nelerdir?

• Baş ağrısı (geçmeyen, beynin spesifik bir bölgesinde olan, şiddetli, zonklar gibi)
• Bulantı ve kusma
• Ensede sertleşme
• Görme sorunları (çift görme, bulanık görme, ışığa bakamama, göz kapağının düşmesi, gözlerin istemsiz hareketi)
• İşitme ve konuşma sorunları (duyuların zayıflaması, konuşmada güçlük)
• Baş dönmesi ve bilinç kaybı
• Yüz felci (genellikle tek tarafta olur)
• Kaslarda kuvvet kaybı, karıncalanma, uyuşukluk ve dengede kalmada güçlük
• Yutkunurken zorlanma

Not: Yüksek tansiyon hastalarında beyin kanaması meydana gelebilir. Hipertansiyon, beyin damar duvarlarını zayıflatır. Bu da kanama riskini artırır. Şiddetli baş ağrısı, bilinç kaybı, uyuşukluk, güçsüzlük, konuşulanları anlamama, sürekli uyuma isteği, çevredeki olayları ve sesleri idrak edememe ve konuşma güçlüğü gibi durumlar tansiyona bağlı beyin kanamasının belirtileridir.

Tanı

Bir travma sonucu veya yukarıda belirttiğimiz belirtiler neticesinde kliniğimize başvuran hastalarda ilk olarak beyin tomografisine başvururuz. Böylece beyinde kanama olup olmadığını ve kanamanın beynin neresinde olduğunu tespit ederiz. Tomografi görüntülemesiyle ne tip bir kanamayla karşı karşıya olduğumuzu da anlarız. Gerekirse beyin ve sinir cerrahi uzmanı bilgisayarlı anjiyografi, MR veya MR anjiyografi gibi ileri görüntüleme teknolojilerine de başvurabilir.

Beyin Kanamasının Türleri

Beyin kanaması meydana geldiği bölgeye göre beş farklı şekilde sınıflandırılır.

İntraserebral kanama

Beyin dokusunda meydana gelen kanamalardır. Kliniğimize başvuran beyin kanaması hastalarının yaklaşık dörtte biri bu tür kanamalardan muzdariptir. Beyinde oluşan baloncuklar (anevrizma), kronik yüksek tansiyon ve migren intraserebral beyin kanamalarına neden olabilir. Yaşlılık, şeker hastalığı, aşırı alkol kullanımı mevcut riskleri artırır.

İntraventriküler kanama

İntraserebral kanama ile birlikte görülebilir. Kanama, beyindeki sıvı dolu odacıklarda oluşur. Ventrikül adı verilen bu odacıklarda beyin omurilik sıvısı üretilir.

Subaraknoid Kanama

Beyindeki anevrizmanın patlamasıyla oluşan kanamalar genellikle subaraknoid beyin kanamalarıdır. Sıklıkla daha önce eşi benzeri yaşanmamış bir baş ağrısı ile kendini gösterir. Yüksek tansiyonu olan yaşlı hastalarda risk daha yüksektir.

Subdural Kanama

Trafik kazaları, düşme, yaralanma gibi travma kaynaklı beyin kanamaları genellikle subdural kanamalardır. Toplardamarlarda yırtılma veya kopma olur. Bu tür beyin kanamalarında kafaiçi basınç diğer beyin kanamalarına göre bir nebze düşüktür. Yani hasta travma sonrası bilincini kaybederek hastaneye yatırılabileceği gibi olaydan iki hafta sonrada şiddetli bir baş ağrısı hissederek de hastaneye başvurabilir. Beynine şiddetli bir darbe alan her hastanın bu senaryoyu göz önünde bulundurması gerekir.

Epidural Kanama

Travma nedenli beyin kanamalarından biridir. Kafatası kemiklerinde oluşan kırık veya yaralanmalar neticesinde atardamarlardan biri yırtılabilir ve beyin kanaması oluşur. Bu tür hastalarda en sık rastlanan öykü olaydan hemen sonra bilincin bir anlığına gidip gelmesi ve sonra tekrar gitmesidir. Epidural kanamalar genelde yavaş olur. Bu nedenle hasta olaydan bir iki gün sonra dahi kötüleşebilir.

Neden Olur?

Beyin kanamalarının farklı nedenleri olabilir. Ancak iki temel neden yaşlanma ve hipertansiyondur. Doğanın bir kanunu olarak yaşlandıkça vücudumuz, daha spesifik olarak da beynimiz ve beyin damarlarımız yıpranır. Neticede beyin damarları yırtılabilir ya da damarların incelmesiyle anevrizma oluşabilir ve patlayabilir. Böylece beyin kanaması meydana gelir. Beyin kanamasına neden olan diğer faktörler ise şöyledir;

• Beyin damarlarında görülen enfeksiyon
• Beyin travmaları
• Doğumsal hastalıklar
• Beyin anevrizmaları
• Beyin tümörleri

Ayrıca kan sulandırıcı ilaçlar, aşırı alkol tüketimi, sigara kullanımı ve gençlerde uyuşturucu alımı beyin kanamasını tetikleyebilir.

Beyin Kanaması Tedavisi

Beyin kanamaları acil müdahaleye ihtiyaç duyar. Bu nedenle beyin kanamasından şüphe duyulan hastaların hızlıca kafaiçi görüntülemesi yapılır. Tedavi planlanır. Kanamanın yerine ve türüne göre tedavi seçilir. Kimi vakalarda kafatasından delik açılarak kan dışarı boşaltılabilir. Kimi hastalardaysa kafatasının bir parçasının çıkarılması gerekebilir. Cerrahi mikrocerrahi veya endoskopik yöntemle gerçekleştirilebilir.

Beyin Kanaması Ameliyatı

Beyin kanamaları acil tedavi gerektirir. Beyinde biriken fazla kan tahliye edilmeli ve kanamaya neden olan sorun ortadan kaldırılmalıdır. Kafatası kemiğinde delikler açılarak kafatası kemiği kaldırılır. Dura adı verilen zar tabakası kesildikten sonra artık beyine müdahale edilebilir. Kanamanın kaynağına ulaşılır. Fazla kan tahliye edilir. Kanamanın durması için gerekli müdahale yapılır. Örneğin kanamanın nedeni yırtılmış bir anevrizma ise metal bir klips ile anevrizma kapatılır. Varsa kan pıhtısı (hematom) da tahliye edilir. Kanama faktörünün ortadan kaldırıldığına emin olduktan sonra dura zar tabakası dikilir. Çıkarılan kemik yerine yerleştirilir ve kafatasının bütünlüğü yeniden sağlanır. Bazı hastaları bir süre yoğun bakımda takip etmek gerekebilir. Beyin basıncını düşürecek ve beyinde ortaya çıkabilecek ödemi azaltacak ilaçlar verilebilir. Taburcu olmadan önce hastanın tomografisi çekilir. Herhangi bir sorun yoksa taburculuğu planlanır.

Beyin kanamasının en önemli nedenlerinden biri geçirilen travmalardır. Trafik kazaları da bu travmaların başında gelir. Araç içinde emniyet kemeri takmak, motosiklet ve bisiklet kullanırken kask takmak bu travmaların önüne geçebilir. Beyin kanamasını engelleyebilir, şiddetini hafifletebilir.

Beyin Kanaması Ameliyatı Sonrası

Ameliyat sonrası hastanın durumu beynin kanamadan ne derecede hasar aldığıyla yakından ilişkilidir. Hastada kuvvet kaybı ya da bazı fonksiyonel becerilerde gerileme izlenebilir. Hastada felç gelişmiş olabilir. Vücudun bazı uzuvları (kol, bacak gibi) bu durumdan etkilenebilir. Bunun için ameliyattan sonra bir süre hastanın rehabilitasyon görmesi gerekir. Öte yandan bazı sorunlar kalıcı da olabilir. Çünkü kanama esnasında beynin üzerinde baskı oluşur ve beyinin bazı bölgelerine kan ulaşmadığı için beslenmesi sekteye uğrar. Kanamanın miktarı, kanamadan ne kadar süre sonra hastaya müdahale edildiği, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu ameliyat sonrası hastada bir engel olup olmayacağı konusunda belirleyicidir.

Beyin Kanaması Sonrası Yapılması Gerekenler

• Düzenli muayeneler ve tetkikler ihmal edilmemelidir.
• Hekim tarafından reçete edilen ilaçlar düzenli olarak alınmalıdır.
• Sigara ve alkol bırakılmalıdır.
• Gerilimden, stresten uzak durulmalıdır.
• Rehabilitasyon amaçlı bir egzersiz programı verildiyse bu programa uyulmalıdır.
• Beslenmenin yeniden düzenlenmesi de bu hastalar için faydalı olacaktır. Kırmızı et tüketimini azaltmak, bol su tüketmek, tuz ve şekeri diyetten çıkarmak, meyve ve sebze ağırlıklı akdeniz tipi diyeti benimsemek bu hastalar için kıymetlidir.

Beyin Kanaması Sık Sorulan Sorular

Hasta ve hasta yakınlarının beyin kanaması hakkında sık sordukları sorulara yanıt verdik.

Kaç tip beyin kanaması var?

Temelde iki tip beyin kanaması vardır; beyin içine kanamalar (intraserebral) ve beynin çevresine kanamalar (subaraknoid)

Intraserebral kanamada tam olarak ne olur?

Beyin içine yani intraserebral kanamalarda beynin içindeki küçük atardamarlardan biri yırtılmıştır. Kanama, ilgili beyin dokusuna bası yapar. Bu da beynin o bölgesinin yönettiği fonksiyonlarda bozukluklara yol açar. Beyin içine olan kanamaların en önemli nedeni kronikleşmiş yüksek tansiyondur. Yüksek tansiyon yıllar boyunca beyindeki küçük damarları yıpratabilir, zayıflatabilir ve nihayetinde bu damarlardan biri yırtılabilir. Beyin kanaması tablosu söz konusu olur.

Subaraknoid kanamada tam olarak ne olur?

Subaraknoid kanama beyin dokusu ve beyni çevreleyen zar arasında meydana gelen kanamaları ifade eder. Kanamanın nedeni, beyin tabanındaki büyük atardamarlardan birinin yırtılmasıdır. Bu durumda beynin çevresine ve hatta beyin omurilik sıvısına bu kanama yayılır. Anevrizma ve AVM gibi beyin damar hastalıkları bu kanamanın en önemli nedenleridir. Ancak, atardamarda bir yırtılma olmayıp toplardamar ya da ince kapiller kaynaklı subaraknoid kanamalar da olabilir. Subarknoid kanama yaklaşık her 10 bin kişide 1 olur. En ciddi sonucu inmedir. Tüm inmelerin yüzde 5 ila 10’luk bir bölümünün nedeni bu tip beyin kanamalarıdır. Kadınlarda daha sıktır. En yaygın görüldüğü yaş grubu 20 ila 60 arasıdır. Subaraknoid kanamanın en önemli belirtisi ani başlayan ve aşırı şiddetli baş ağrısıdır.

Beyin kanaması nasıl anlaşılır?

Beyin kanaması tanısı ancak hastanede uzman bir hekim tarafından yapılan fiziksel muayene ile konulabilir. Fonksiyonel becerilerde kayıp, ense sertliği, göz dibinde kanama varlığı bu tanıyı koymaya yardımcı olur. BT ya da MR gibi görüntüleme yöntemleriyle tanı kesinleştirilir.

Beyin kanamasının tedavisi nasıl yapılır?

Beyin kanamaları acil müdahale gerektirir. Hastanın sağlık kurumuna hızlıca ulaştırılması ve ilk müdahalenin hızlıca yapılması hastanın sağ kalım şansını artırır ve fonksiyonel becerilerinin daha az zarar görmesine imkan tanır. Tedavide ilk olarak kafa içi basınç düşürülür, bunun için kafa içindeki kan ince plastik bir tüp ile dışarıya alınır. Kanamanın nedeninin tespit edilmesi gerekir. Bu doğrultuda da uygun tedavi planlanır. Örneğin kanamanın nedeni anevrizma ise bu averizmanın cerrahi ile klipslenmesi ya da endovasküler yaklaşım ile kapatılması gerekir.

Beyin kanamaları önlenebilir mi?

Bir ölçüde evet… Bir hipertansiyon hastası ilaçlarını düzenli kullanır, aşırı kilo almaz, düzenli/hafif egzersizler yaparsa beyin kanaması riskini büyük ölçüde düşünür. Yırtılmadan önce hastanın beynindeki anevrizma ya da AVM tespit edilir ve bunlar tedavi edilirse de bu damar anomalilerinin yırtılıp beyin kanamasına yol açmasının önüne geçilmiş olur. Ancak beyin kanamalarının önüne geçmek her zaman mümkün olmaz. Hastaya bu bahsettiğimiz damar hastalıklarının tanısı daha önce konulamamış olabilir ve hasta beyin kanaması geçirdiğinde böyle bir hastalığı olduğunu öğrenmiş olabilir. Ayrıca kişi maruz kaldığı travmalar nedeniyle de beyin kanaması geçirebilir.

Yayınlanma Tarihi: 21.08.2021

Güncelleme Tarihi: 07.05.2023

2. Güncelleme Tarihi: 26.05.2024

Beyin Kanaması Nedir? yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.

Beyin anevrizması beyindeki kan damarlarında oluşan tehlikeli baloncuklardır. Nedeni, atardamar duvarının incelmesidir. Beyin MR ve BT ile tespit edilir. Beyin anevrizması olan her 10 kişiden birinde baloncuk patlar ve beyin kanaması gelişir. Beyin anevrizmaları çoğu zaman patlamadan önce ciddi bir belirti göstermez. Ailesinde anevrizma öyküsü olan veya anlamlandırılamayan baş/göz ağrısı çeken bireylerin hekime başvurması gerekir. Erken tanı sayesinde anevrizmaya müdahale edilir. Olası bir beyin kanamasının önüne geçilir.

Beyin Anevrizması Nedir?

Beyin damar duvarının zayıfladığı bir noktada oluşan baloncukladır. Zayıflamanın ve balonlaşmanın oluştuğu bu bölgeye “anevrizma” adı verilir. Oluşan anevrizmanın duvarı incedir ve yırtılması sağlıklı bir beyin damarı duvarından çok daha kolaydır. Bu nedenle ilave bir travma durumu vs. olmadan dahi patlaması mümkündür.

Beyin anevrizması patlamasına subaraknoid kanama adı verilir. Kanamanın şiddetine göre beyin hasarı meydana gelebilir hatta süreç ölümle sonuçlanabilir. Patlamanın vereceği hasarı etkileyen en önemli bileşenlerden biri anevrizmanın boyutudur. Günlük pratiğimizde karşılaştığımız anevrizmaların boyutu 0,3 cm ila 2,54 cm arasındadır. Ancak anevrizma daha büyük ebatta da olabilir. Bu tür anevrizmalar dev anevrizma olarak isimlendirilir, patladıktan sonra tedavi edilmesi güçtür. Bu nedenle erken teşhis oldukça önemlidir. Patlayan beyin anevrizmalarına acil tıbbi müdahale gerekir. Beyin anevrizmaları sıklıkla beyin tabanındaki Willis çemberi adı verilen kan damarı ağında görülür.

Beyinde Anevrizma Belirtileri Nelerdir?

Beyin anevrizması belirtileri iki başlıkta incelenebilir; patlamamış anevrizma ve patlamış anevrizma.

Beyinde oluşmuş ancak patlamamış anevrizmaların erken tanısı oldukça güçtür, özellikle anevrizmanın ebatı da küçükse, bir ömür boyu belirti vermeyebilir. Ancak anevrizmanın boyutu büyükse komşu doku ve sinirlere baskı yaparak, çeşitli şekillerde kendini gösterebilir. Örneğin; anevrizma görme becerimizi etkileyen bir sinirin yakınında oluşabilir ve bu sinire baskı yapabilir. Bu durumda çeşitli görme bozukluklarıyla karşılaşabiliriz. Hastalarımızda gördüğümüz bazı belirtiler şöyledir;

• Göz arkasında ağrı, göz kapağında düşme
• Görüş bozuklukları, çift görme
• Yüzün bir yarısında uyuşma ve kuvvetsizlik
• Ani ve şiddetli başlayan baş ağrısı

Patlamamış beyin anevrizmalarıyla genelde rutin tarama veya farklı bir şikayet sonucu yapılan beyin MR görüntülemesi sonucu karşılaşırız.

Patlamış anevrizmalarda karşılaştığımız belirtilerse daha ciddidir. Şu şekilde sıralanabilir;

• Beklenmedik bir anda başlayan şiddetli baş ağrısı (bomba patlaması gibi)
• Bulantı, kusma
• Şuur kaybı, bayılma
• Ensede sertleşme ve boynu bükememe
• Ateş
• Işığa karşı aşırı hassasiyet

Neden Oluşur?

Beyin anevrizmasının oluşmasında farklı faktörler vardır. Birçok etken atardamar duvarında zayıflamaya neden olabilir. Yüksek tansiyon en önemli sebeplerden biridir. Özellikle yaşlanmayla birlikte bu tür hastalarda beyin anevrizması oluşma riski arttığı gibi mevcuttaki bir beyin anevrizmasının patlama riski de artar. Beyinde anevrizma oluşmasının diğer olası nedenleri şöyledir;

• Sigara içmek ve yoğun sigara dumanına maruz kalmak
• Aşırı alkol tüketmek
• Uyuşturucu kullanmak
• Kafa travması ve kan enfeksiyonları
• Polikistik böbrek hastalığı
• Konjenital sorunlar (bazı insanların aort damarları doğuştan dardır, bu durum anevrizma riskini artırır)
• Genetik yatkınlık (ailesinde beyin anevrizması olan kişilerin bu hastalığı geçirme riski daha fazladır)

Beyin Anevrizmasının Tedavisi

Beyin anevrizmalarının tedavisi iki başlıkta incelenebilir. Kanamamış (patlamamış) ve kanamaya başlamış (patlamış) beyin anevrizması.

Beyin anevrizması patlamadan beyin sinirlerine yaptığı baskıdan dolayı veya tamamen tesadüfen tespit edilebilir. Bu durumda anevrizmanın boyutu, beyindeki yeri, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve aile öyküsü değerlendirilerek cerrahi müdahale yapıp yapmama kararı alınır. Anevrizma ufaksa, beyindeki konumu gereği büyüme ve kanama riski düşükse cerrahi müdahale yapmama ve hastayı takip etmek iyi bir seçenek olabilir. Bu tür hastalara düzenli aralıklarla radyolojik inceleme (beyin anjiyografisi, MR, BT) yapılmalıdır. Ayrıca hastanın hipertansiyon öyküsü varsa bu yüksek tansiyon mutlaka kontrol altına alınmalı, sigara kullanımından vazgeçilmelidir. Gerekirse beyin cerrahı ilaç tedavisi de başlayabilir.

Beyin anevrizmasının patladığı ve cerrahinin tek alternatif olduğu durumlarda iki farklı tedavi seçeneği mevcuttur.

Cerrahi Klipleme (Mandalla Kapatma)

Beyin cerrahı radyolojik görüntülemede anevrizmayı ve kanamanın olduğu bölgeyi tespit eder. Kafatasında küçük bir kısmı ameliyat sonrası geri yerleştirilmek üzere çıkarır. Beyin cerrahı beyinde açılan bu delikten anevrizmaya ulaşır ve küçük bir metal klip (mandal) ile kanamayı durdurur. Ameliyat boyunca nöromonitörizasyon ile sinirlerin sağlamlığını kontrol eder. Beyin damarına takılan bu klip kalıcıdır. Beyne ya da vücudun başka bir kısmına zarar vermez. Ameliyat sonrası 3-7 gün boyunca hastanın durumu izlenir. Her şey yolundaysa taburcu edilir.

Endovasküler Koilleme

Bu yöntemin en önemli farkı kafatasının açılmamasıdır. Genellikle kasıktan yerleştirilen bir katater ile beyin anevrizmasının oluştuğu beyin damarına ulaşılır. Anevrizmanın bulunduğu damar beyne bir zarar vermeyecek maddelerde tıkanır ve kanama durdurulur. Endovasküler koillemenin en önemli avantajı işlemin kapalı yapılmasıdır. Ancak bazı dezavantajları da söz konusudur. İşlem sırasında beyinde oluşabilecek ani bir kanamaya müdahale etmek güçtür. Bu kanama beyindeki hassas damarlarda görülebilir ve acil olarak açık cerrahiye geçmek gerekebilir.

Sonuç

Beyin anevrizmaları oldukça komplike yapılardır. Kanayana kadar belirti vermemesi, acil tıbbi müdahale gerektirmesi, yaşamı tehdit etmesi gibi nedenlerle tedavi süreci dikkatli planlanmalıdır. Beyin anevrizması hastalarına multidisipliner yaklaşım oldukça kıymetlidir. Beyin ve sinir cerrahisi, nöroloji ve nöroradyoloji uzmanlarının hastanın bulgularını incelemesi ve en doğru tedaviye karar vermesi gerekir.

Beyin Anevrizmalarında Sık Sorulan Sorular

Hastalarımızın beyin anevrizmaları hakkında sık sorduğu sorulara yanıt verdik.

Beyin anevrizması en sık nerede görülür?

Beyin anevrizmaları genellikle beyin tabanında bulunan Willis çemberi damar ağında görülür.

Beyin anevrizması tekrar eder mi?

Tedavi edilmiş bir beyin anevrizmasının yırtılması ve kanaması oldukça düşük bir risktir. Öte yandan kanamış bir anevrizmanın kanama riski yüksektir. Hastanın anevrizması kanamış ancak hayati bir tehlikeye yol açmamış ve tedavi edilmemesi tercih edilmiş ise bu anevrizmanın 6 ay içinde yeniden kanama riski yaklaşık yüzde 50’dir. Bu nedenle yırtılan bir anevrizmanın tedavisi değerlendirilmelidir. Tedavi edilen anevrizmanın dışında beynin farklı bir bölgesinde anevrizma oluşma riski her zaman vardır.

Beyin anevrizması doğuştan var olan bir hastalıktır mıdır?

Hayır, beyin anevrizması doğumsal bir hastalık değildir. Aksine yaşla birlikte ortaya çıkar. Genellikle 40 yaşından sonra görülür. Hipertansiyon ve damar sertliği beyin anevrizmalarının en önemli nedenleridir.

Beyin anevrizması hangi yaşlarda görülür?

Genellikle 35 ila 60 yaş arası kişilerde olur.

Beyin anevrizması neden olur?

Beyin anevrizması, beyindeki atardamar duvarının zayıflaması ile gelişir. Bu duruma ise en sık damar sertliği (ateroskleroz) ve yüksek tansiyon (hipertansiyon) neden olur.  Beyin anevrizmaları için genetik yatkınlığın da bir risk faktörü olduğu düşünülmektedir.

Beyin anevrizması ölümcül müdür?

Yırtılan ve kanayan beyin anevrizması ölümcül olabilir. Anevrizması yırtılan her 10 hastanın 1’inde beyin kanaması geliştiği düşünülmektedir. Beyin kanamaları yaşam kaybıyla veya kalıcı sakatlıkla sonuçlanabilen önemli durumlardır. Acil tıbbi müdahale gerektirir. Anevrizması yırtılan ve beyin kanaması geçiren hastaların yaklaşık yüzde 30’unda yaşam kaybı söz konusu olur. Hastaların yüzde 40’ında ise farklı boyutlarda kalıcı sakatlıklar görülür. Bu nedenle bir hastanın beyin anevrizması varsa ve yapılan değerlendirmeler sonucunda bu anevrizmanın patlama riski de söz konusuysa anevrizmanın tedavisi düşünülmelidir. Ancak burada hangi anevrizmanın kanayıp hangisinin kanamayacağını tam olarak bilmek mümkün değildir.

Her beyin anevrizması kanar mı?

Hayır, her anevrizma patlamaz ve kanamaz. Bu nedenle her anevrizma hastası için ameliyat kararı da alınmaz. Anevrizmanın özellikleri ve kişinin genel sağlık durumu, yaşam biçimi anevrizmanın kanama riski konusunda bize yol gösterebilir. Hipertansiyon varlığı, ailede anevrizma nedeniyle beyin kanaması geçirme öyküsü, sigara kullanımı riski artırabilir.

Beyin anevrizmasının ilaçla tedavisi mümkün mü?

Hayır, maalesef değil. Günümüzde beyin anevrizmasının iki tip tedavisi vardır. Anevrizma cerrahi olarak kliplenir ya da anevrizmanın içi doldurularak tıkanır. Böylece kanama riski çok büyük oranda ortadan kaldırılır. Hangi hastaya hangi tedavinin daha uygun olduğu konusunda beyin ve sinir cerrahisinin yapacağı detaylı inceleme sonucunda karar verilir.

Beyin Anevrizması yazısı ilk önce Prof. Dr. Yavuz Aras Resmi Web Sitesi üzerinde ortaya çıktı.