Trigeminal Nevralji Tedavisi

Trigeminal nevralji tedavisi için günümüzde hem major cerrahi girişimler hem de daha konservatif yaklaşımlar mevcuttur. Trigeminal nevralji hastanın yüzünde aniden, şiddetli bir şekilde ortaya çıkan ağrı atakları olarak tanımlanabilir. Bu ağrı trigeminal sinirden köken alır. Ağrı çok şiddetli ve/veya çok sık (günde 20-25 kez dahi olabilir) görülebilir. Bazen diş fırçalama, yüz yıkama, yemek yeme esnasında bu ağrı kendini gösterebilir. Bu haliyle yaşam kalitesini bozan bir rahatsızlıktır ve tedavi edilmesi düşünülebilir. Trigeminal nevralji tedavisi cerrahi girişimi içerebileceği gibi daha konservatif, vücutta bir kesi yeri açmadan yapılan, yaklaşımları da içerebilir.

Trigeminal Nevralji Ameliyatı – Mikrovasküler Dekompresyon

Trigeminal nevralji tedavisi için en tatmin edici yaklaşımlardan biri cerrahidir. Özellikle sinir üzerinde bir damar basısı mevcutsa bu ameliyat düşünülür. Bu rahatsızlığın en önemli nedeni de zaten sinir üzerindeki damar basısıdır. Cerrahiyle ağrı hızlıca, yüksek oranda ve kalıcı olarak tedavi edilebilir. Trigeminal nevralji ameliyatı, genel anestezi altında kulağın arkasında açılan bir pencereden trigeminal sinire ulaşıp süngere benzetilebilecek bir maddeyle sinirin üzerindeki basının ortadan kaldırılmasını içerir. Sonuçları olumludur. Hastaların yaklaşık yüzde 90’ı ağrılarından kurtulur.

Trigeminal Nevralji için Konservatif Tedaviler

Trigeminal nevraljide kafatasını açmadan uygulanabilen daha konservatif tedaviler de mevcuttur. Bu yaklaşımlar dudağın hemen yanından, yanaktan ince bir katater ile girerek trigeminal sinire ulaşılmasını ve buradaki ağrı sinyallerinin ortadan kaldırılmasını içerir. Bunların yanı sıra stereotaktik radyocerrahi yani gamma knife uygulaması da elimizdeki bir diğer kesisiz tedavi seçeneğidir.

Balon Kompresyon

Trigeminal nevraljinin ameliyat dışı tedavileri içerisinde kliniğimizde uyguladığımız yöntem balon kompresyon prosedürüdür. Bu işlem yanaktan ince bir iğne (katater) ile trigeminal sinire ulaştıktan sonra bir balon yardımıyla sinirden çıkan ağrı sinyallerinin ortadan kaldırılmasını içerir. İşlem görüntüleme eşliğinde genel anestezi altında yapılır. Yapılan bilimsel çalışmalar ve klinik pratiğimiz bu balona “armut şeklinde” bir görüntü verildiğinde ağrının ortadan kalktığı yönündedir. Skopi cihazının sağladığı görüntüden yararlanarak balona bu şekli verdikten bir süre sonra, balon söndürülerek vücut dışına çıkarılır. Hastaların çok büyük bir bölümünde işlem sonrasında ağrı geçer.

Radyofrekans Rizotomi

İşlem, yanaktan ince bir radyofrekans iğnesi ile trigeminal sinire ulaştıktan sonra radyofrekans enerjisi ile ağrı sinyallerinin ortadan kaldırılmasını amaçlar. Uygulama esnasında hasta uyanık tutulur ve ağrı odağına müdahale ederek hastaya ağrısı olup olmadığı sorulur. İşleme bu doğrultuda yön verilir.

Gliserol Rizotomi

Yine ince bir katater ile trigeminal sinire ulaşılır buraya gliserol adı verilen bir madde enjekte edilir. Müdahale yaklaşık 45 dakikada tamamlanır.

Gamma Knife

Beyin cerrahisi tarafından kullanılmak için tasarlanan bir teknoloji olan Gamma Knife, sıklıkla beyin tümörleri, daha sonra ise beynin damarsal hastalıkları olan AVM ve kavernomlara yönelik uygulanır. Ancak cihazın fonksiyonel nöroşirürjide de kullanım alanı mevcuttur. Trigeminal nevraljinin tedavisinde de Gamma Knife’a başvurmak düşünülebilir. Cihazın kullanım prensibi aynıdır. Gamma ışınlarını nasıl tümöre ya da damar yumağına odaklıyorsak, trigeminal nevraljide de ağrının kaynağı olan trigeminal sinire ışınlar odaklanır. Sinirin beyin sapından çıktığı bölgeye ışın göndererek buradaki ağrı sinyalleri kesilir. Gamma Knife anında sonuç veren bir tedavi değildir, sonuç görmek için uygulamadan sonra bir süre beklemek gerekir. Bu nedenle tedavi sonrası hastanın ağrıları devam edebilir. Uygulamadan 4-6 hafta kadar sonra ağrılar azalır. Tamamen geçmesi için ise 8 aya kadar beklemek gerekebilir.

Tanıdan Tedaviye Trigeminal Nevralji

Trigeminal nevralji kişiyi iki açıdan yoran bir hastalık; ağrı ve bu ağrının sebebini çözememek. Kişi zaten aniden çıkabilen yoğun bir ağrıdan muzdariptir. Ek olarak bu ağrının nedenini de tam olarak çözemez. Çoğu hasta ilk olarak diş hekimine gider ve hatta bazen de bazı hastalar diş kaybı dahi yaşayabilir. Bu nedenle çözülmesi gereken ilk konu trigeminal nevraljinin tanısını tam olarak koyabilmektir. Bu aslında o kadar karmaşık bir tanı değil. Ülkemizdeki tüm beyin cerrahları hastanın hikayesini dinlediğinde bu tanıyı rahatlıkla koyabilir. Bu hastaların en öne çıkan şikayetleri arasında, yemek yerken ya da konuşurken, ani, kısa süreli, şok benzeri bir ağrı söz konusudur. MR taramasıyla da tanı net bir şekilde ortaya konur. MR ile beyinde bir damar basısı ya da tümör nedeniyle bu semptomun ortaya çıkmadığından emin olunur. Ağrının trigeminal sinirden kaynaklandığı görülür.

Bir sonraki aşamada ise artık tedavi seçeneklerini konuşmak gerekir. Yukarıda belirttiğimiz gibi trigeminal nevralji tedavisinde birden fazla seçeneğe sahibiz. Bu seçeneklerle kavuşmak istediğimiz sonuç ise hastanın ağrısız ve konforlu bir yaşama sahip olması. Tedavi seçenekleri arasında değerlendirmek yaparken kişiye en az zahmet verecek yöntemler ilk olarak düşünülür. Ağızdan alınan ilaçlar reçete edilir. Bu ilaçlar bazı hastalarda yarar sağlar. Ancak bazı hastalara yeterli iyilik hali sağlamayabilir, bazı hastalarda ise yan etkiler (sersemlik hissi ve dengesizlik gibi) ortaya çıkabilir.

Bu durumda girişimsel yöntemlere geçilir.  Burada uygulandığımız tedavi balon kompresyon yöntemidir. Bu yöntemde, görüntüleme eşliğinde, hastanın ağzının kenarından bir iğne ile trigeminal sinire ulaşılır. Bu iğne boyunca inik halde bir balon ilgili sinire konumlandırılır, şişirilir ve sinirde basınç oluşturulur. Burada adeta bir armut formunda bir şekil elde edilir ve röntgende görülür. Sinirde oluşturulan bu bası ağrının giderilmesini sağlar.

Trigeminal nevralji tedavisinde çok uzun yıllardır uygulanan ve altın standart olarak da düşünülen yaklaşım ise mikrovasküler dekompresyon ameliyatıdır. Bu yöntem kalıcı bir tedavi sunar. Özellikle genç, genel sağlık durumu iyi hastalarda düşünülebilir. Bu tedavi, kafatasında kulağın arka kısmında bir pencere açıp trigeminal sinire ulaşıp, burada adeta bir sünger ile siniri sarıp ilgili temasın kesilmesini içerir.

Sonuç olarak her hastanın tedavisi kendine özeldir. Bazı hastalarda doğrudan ameliyat düşünülebilirken bazı hastalarda balon kompresyon değerlendirilir. Öte yandan bazı hastalarda da ilaç tedavisi ile çok iyi sonuçlar alınabilir ve hastalık uzun yıllar bu şekilde yönetilebilir.